GIÁO DỤC TÌNH DỤC

GIÁO DỤC TÌNH DỤC 1

Tác gải: Ths – Bs Lan Hải

Như đã nói, giáo dục giới tính không đồng nhất với giáo dục tình dục. Giáo dục giới tính được bắt đầu sớm nhất có thể. Còn khi các em chuẩn bị chạm vào ngưỡng cửa dậy thì "nữ thập tam, nam thập lục", người lớn cần vạch đúng đường cho những chú hươu ấy chạy, đừng để xảy ra tình trạng "trứng khôn" mà "vịt" thì lại... dại.
Giáo dục tình dục sẽ tiếp tục nâng cao và mở rộng theo từng độ tuổi.
Bài đã đăng trên Tuổi Trẻ online, bạn có thể đọc theo đường link dưới đây.

BỐN TIÊU CHUẨN CỦA HÀNH VI TÌNH DỤC CÓ ĐẠO ĐỨC.

“Chỉ tình yêu mới cần đạo đức, đã gọi là tình dục thì chủ yếu là bản năng mà thôi!” - khá nhiều bạn trẻ đã phát biểu như vậy khi tôi ngồi trên “ghế nóng” tư vấn về Tình bạn - Tình yêu - Hôn nhân.
Tôi thường bị làm trọng tài cho những cuộc tranh luận giữa 2 phe: “Tình yêu thực sự không cần sex” và “Tình dục thực sự không có nghĩa là yêu” của học sinh sinh viên.
Được mời viết chuyên mục “Chỉ đường cho hươu” - Báo Phụ nữ Chủ nhật TP HCM với bút danh “Bác sĩ Hoa Tiêu”, đến thuyết trình ở các diễn đàn “Sống thử - được gì và mất gì?”, “Quyền được yêu”,… tôi thấy thời nay trai gái yêu nhau ít bị dằn vặt vì chuyện “bên tình bên hiếu bên nào nặng hơn” cho bằng bị xung đột giữa quan niệm “quá cổ hủ” và “quá thoáng”, “cho hay giữ”,…

Hợp pháp liệu có hợp luân lý?
Thời buổi công nghệ thông tin, các thành viên trong gia đình ở ngay trong nhà mình vẫn có thể phạm tội hoặc gặp “tai nạn tình dục” như thường. Con cái yêu sớm, phụ huynh lo ngay ngáy không biết “con gái mình post gì lên mạng và con trai mình tải xuống từ mạng cái gì”. “Hươu” chạy theo “sói”. Vượt rào. Mang thai vị thành niên. Những đứa trẻ không được sinh ra hoặc bị gạt sang bên lề để những “bà - mẹ - trẻ - con” tiếp tục đến trường. Những clipsex bị tung lên mạng xã hội khi đường tình đôi ngả, nạn nhân tan nát danh dự trong khi thủ phạm vẫn ung dung “ngoài vùng phủ sóng”. Những góc khuất của “người thứ ba”. Những vụ đánh ghen mà “chị Thư” mới vạch mặt, bôi xấu tình địch chưa kịp hả dạ thì đã bị “em Kiều” lôi ra tòa đòi bồi thường vì tội “bôi nhọ danh dự, xúc phạm thân thể người khác”!...
Lớp trẻ cho rằng yêu đương là quyền tự do của mỗi người, miễn việc họ làm không vi phạm pháp luật. Nhưng đời sống tình dục của con người ngoài bản năng còn có sự kiểm soát của ý thức, các quy phạm đạo đức, thuần phong mỹ tục,..

Người trong cuộc phải chắc chắn rằng hành vi tình dục của mình đúng với tính người và hợp với tình người. Bao gồm 4 tiêu chuẩn, không thể thiếu một tiêu chuẩn nào:
1/ TỰ NGUYỆN:
Phát sinh hành vi tình dục không theo ý nguyện bản thân và của người kia là hành vi không mang tính đạo đức, là xâm phạm quyền tự do cá nhân của người khác.
Dù là nam hay nữ, khi không “yes” là có ý “no”. Có nghĩa là không được phép “xâm nhập” khi chưa được sự đồng ý của đối tượng, đừng chủ quan cho rằng “im lặng là đồng ý” (nhỡ người ấy đang không kiểm soát được vì bị chuốc rượu say, mất khả năng tự vệ do thuốc ngủ, không nói được vì đang bị “khóa môi” hoặc nhét giẻ vào miệng, bị dọa dẫm hoặc khống chế, bị khuyết tật ngôn ngữ,…).

Không tự nguyện chẳng hạn trong những trường hợp:
• Nữ sinh bị thầy dụ “đổi tình lấy điểm”. Nhân viên “gạ tình” sếp để xin việc làm hoặc được tăng lương.
• Con gái chấp nhận “vượt rào” để chứng minh tình yêu hoặc vì sợ mất người yêu, dù thực lòng không muốn quan hệ. Dùng chuyện “giường chiếu” để níu kéo một mối quan hệ yêu đương đang có chiều hướng xấu đi. Chủ động dùng “bẫy tình” hoặc cố tình có thai để có bằng được chàng trai mà mình thích.
• Con trai dùng đủ mọi cách thuyết phục bạn gái trao “cái ngàn vàng” cho mình “để làm tin”, “đằng nào chẳng của nhau”, “yêu là cưới”. Lấy lý do “quá yêu” để ép bạn gái quan hệ dù cô ấy khước từ và muốn “giữ mình” đến khi kết hôn.
• Thách đố nhau làm “chuyện người lớn” để chứng tỏ “đẳng cấp, để khoe khoang “chiến tích” trong tình trường.
• Ngay cả trong hôn nhân, người vợ buộc phải “chiều” chồng khi đang đau yếu, mệt mỏi, công việc ngập đầu, tâm trạng không hứng thú, chồng đang say xỉn hoặc cơ thể không sạch sẽ làm ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, tăng nguy cơ nhiễm bệnh và dễ dẫn đến có thai ngoài ý muốn.

2/ KHÔNG LÀM TỔN THƯƠNG LẪN NHAU:
Không được làm tổn thương bản thân, tổn thương đối tượng và tổn thương đến người thứ ba cả thể xác lẫn tinh thần.
Một thiếu nữ tình nguyện làm “bồ nhí” của người đàn ông đang có gia đình mà không đòi hỏi danh phận gì, người đàn ông cũng không ruồng rẫy vợ con để kết hôn với cô ấy. Hành vi tình dục của họ dù đạt tiêu chuẩn đầu tiên là “tự nguyện” nhưng họ đang đối xử bất công với vợ con của người đàn ông kia và với người thanh niên sau này sẽ làm chồng của cô gái.
Một nữ sinh rao bán trinh hoặc sống buông thả nhằm “cảnh tỉnh” phụ huynh vô trách nhiệm. Một cô gái “ngủ” với người khác để trả thù sự phản bội của người yêu. Một người chồng cặp bồ để “dằn mặt” vợ… Trước khi đạt được mục đích, họ đã tự gây tổn thương cho mình, tổn thương các mối quan hệ.
Bạo lực tình dục: Chửi mắng, xúc phạm, nhục mạ, đánh chửi bạn tình vì ghen tuông, nóng giận, vì không được đáp ứng nhu cầu sinh lý của mình.
Người chồng hoặc vợ tìm thú vui ở bên ngoài, “ăn bánh trả tiền”, làm tổn thương người bạn đời cả về tình cảm lẫn có thể thể bị lây bệnh.
Nếu một người có bệnh sẽ dễ lây sang người kia, thậm chí di hại đến thế hệ sau (các bệnh lây qua đường tình dục, nhiễm HIV/AIDS,…) hãy đảm bảo mình và người kia không bị nhiễm bệnh khi quan hệ với nhau.

3/ THỪA NHẬN TRÁCH NHIỆM:
Trước khi có hành vi tình dục, hai bên cần xác định có đủ trách nhiệm yêu thương và chăm sóc cho kết quả của quan hệ ấy hay không, bởi vì rất có thể sau lần quan hệ này sẽ là một đứa con.
Mỗi một sinh linh đều có quyền được sống và quyền được yêu thương. Quyền ấy gắn chặt với con người kể từ khi sinh ra và không ai có quyền tước đi. Đứa trẻ sinh ra không được yêu thương và công nhận thì cuộc đời đã mất đi giá trị của một con người theo đúng nghĩa.
Người nào từ bỏ trách nhiệm yêu thương và chăm sóc con cái là đi ngược lại nguyên tắc sống cơ bản của nhân loại.

Chẳng hạn những trường hợp:
Con trai sau khi quan hệ tình dục đã bỏ rơi người bạn gái đang mang thai.
Trai gái yêu đương và quan hệ tình dục trước hôn nhân (dẫu đủ tuổi và hoàn toàn tự nguyện, không làm tổn thương ai), dẫn đến có thai ngoài ý muốn, phải phá thai, cho con đi,…
Chồng “vô tư” không cần biết về các biện pháp tránh thai và không chịu áp dụng, coi “đẻ đái là nhiệm vụ của đàn bà”.
Cha mẹ bỏ rơi, không nuôi dạy con cái hoặc không thực hiện chu cấp nuôi con sau ly hôn.

4/ LÒNG YÊU THƯƠNG:
Hành vi tình dục là sự hòa quyện toàn tâm toàn ý giữa hai con người, phải có chung mục tiêu phấn đấu và đầy ắp lòng yêu thương nhau. Đừng coi mỗi lần ân ái như là trò vui chốc lát mình có quyền được hưởng, hãy coi đó là dịp để người ấy biết mình được yêu thương đến thế nào.

Chẳng hạn: Quan hệ nam nữ vì say rượu, thách đố, lợi dụng, cưỡng ép. Vợ hoặc chồng chỉ coi người kia là phương tiện thỏa mãn nhu cầu sinh lý của mình hoặc chỉ là người "cho giống", "đẻ hộ" mà không có lòng yêu thương.

Tình yêu 3 D:
Bốn tiêu chuẩn này giúp các em tránh vấp phải những hành vi thiếu đạo đức trong tình dục, chứ không đảm bảo cho các em có được tình yêu chân chính. Ví như rửa tay đúng chỉ đảm bảo vô trùng tốt cho ca mổ, chứ không đủ cho một bác sĩ trở thành nhà phẫu thuật tài ba.

Hãy xây dựng cho mình một “Tình yêu 3 D” (gồm 3 chữ Đ: Được, Đúng và Đẹp), một cách gọi khác của tình yêu Chân, Thiện, Mỹ (Chân trong tư duy, Thiện trong hành vi và Mỹ trong mọi mặt của cuộc sống).

AI LÀ CHA THỰC SỰ CỦA CON TÔI?

AI LÀ CHA THỰC SỰ CỦA CON TÔI?

Tác giả: Ths – Bs Lan Hải.

Khi là sinh viên năm 3, người yêu tôi báo tin đã có thai, tôi sợ quá đưa tiền bảo cô ấy đi phá. Cô ấy nhận tiền nhưng không chịu làm theo ý tôi. Rồi nghe đâu cô ấy về quê sinh con và tìm việc làm. Mấy năm trời sống trong dằn vặt vì khoảnh khắc hèn nhát của mình, tôi đã bị đền tội. Tôi quyết định tìm gặp cô ấy để nhận con, nhưng cô ấy bảo nó đã có cha rồi - người sau này đến với hai mẹ con.
Làm sao lại có chuyện ấy được? Cha của nó là tôi. Khoa học ngày nay xét nghiệm nhóm máu và ADN là khẳng định được ai là cha thực sự của con tôi, đúng không bác sĩ?
(Một bạn ở Tp Đà Nẵng)

Bạn mến,
Tình phụ tử đôi khi thức dậy muộn hơn so với tình mẫu tử, nhưng ai dám nói là không sâu sắc và mạnh mẽ bằng, phải không bạn? Chẳng thế mà từ năm 1910, ở Hoa kỳ và sau này lan rộng ra khắp thế giới có Ngày của Cha (Father’s Day) vào chủ nhật thứ ba của tháng 6 hàng năm.

Bạn hỏi tôi ai là cha thực sự của đứa trẻ? Người ấy chính là bạn, đúng rồi. Còn nếu như mẹ đứa bé bảo đó là người đàn ông đang nuôi nấng nó thì cũng hoàn toàn hợp đạo lý.

Tôi kể một câu chuyện cho bạn nghe nhé:
Fanny là một nhân vật trong vở kịch cùng tên của văn hào Marcel Pagnol. Cô yêu và có thai với một chàng lãng tử tên là Marius. Vì không muốn vướng bận bước chân phiêu bạt giang hồ của người yêu nên cô đã kết hôn với Panisse.
Sau cả năm trời bỏ đi biệt xứ, Marius trở về đòi quyền làm cha với đứa con của mình, nhưng người mẹ trẻ khăng khăng bảo đứa bé là con của chồng cô chứ không phải của người yêu.
Lạ một điều: chính ông bố của chàng lãng tử cũng không hề bênh vực con mình. Trong lúc chàng quả quyết rằng “một người là cha thì có thế nào cũng vẫn là cha!” thì ông cụ nói: “Khi thằng bé ra đời, nó chỉ có 4 ký, nhưng hiện nay nó nặng 9 ký, tức là thêm 5 ký nữa. Chín ký đó là 9 ký tình yêu, mà tình yêu thì nhẹ lắm!... Còn mày, mày đã cho nó cái gì?”. Anh chàng dõng dạc trả lời: “Con cho nó Sự sống!”
Người cha già liền phẫn nộ mắng con trai: “Loài chó cũng cho được con nó sự sống, bò đực cũng thế. Đứa bé này, mày không muốn có nó. Điều mày muốn là lạc thú của mày! Đừng bảo rằng mày cho nó sự sống, nó tự lấy sự sống của nó”...
Anh chàng tội nghiệp kêu lên: “Trời ơi! Vậy thì ai là người cha? Người cho sự sống hay người trả tiền sữa?”. Đến lúc này, ông cụ mới trả lời thật giản dị: “Cha là người yêu thương!”

Bạn ơi, CHA LÀ NGƯỜI YÊU THƯƠNG! Chưa bao giờ con bạn thiếu cha cả.
Bé có người cha nuôi đang cùng với mẹ ruột của bé dưỡng dục bé nên người (dân gian có câu “Công trồng là công bỏ, công làm cỏ là công ăn” để nói rằng đẻ con đã khó nhọc rồi, nuôi nấng còn khó nhọc hơn và dạy dỗ thì càng dày công hơn nữa).
Bé có người - cha - sinh - học là bạn (dù rằng lúc ban đầu vì thiếu trách nhiệm, bạn đã muốn “xoá sạch dấu vết” bằng cách ép mẹ nó đi phá thai và không đoái hoài gì đến hai mẹ con suốt mấy năm qua, nhưng chính lòng yêu thương đã gọi bạn quay trở về nhận con).
Có lẽ bé còn có thêm các bậc cha mẹ đỡ đầu nâng đỡ bé về mặt tinh thần nữa.
Trên hết tất cả, đứa bé - trong đức tin của người Công giáo - cùng với chúng ta có một Người Cha chung ở trên trời là Đấng Ban Sự sống và là Đấng Yêu thương.

Ở góc độ của mình, tôi e rằng chẳng có xét nghiệm y khoa nào, Toà án nào có thể giúp bạn giành lại cái “quyền làm cha” mà ngày trước tiếc thay bạn đã chối bỏ. Chính sự sám hối và lòng yêu thương của bạn mới khơi gợi được ở hai mẹ con sự tha thứ và chấp thuận cho bạn được nhìn nhận đứa con. Hãy tôn trọng và giữ gìn tổ ấm của họ, bạn nhé.

https://www.facebook.com/lanhai.nguyen.9/posts/203126503396295Ths – Bs Lan Hải.

Bài đăng trong báo "Công giáo và Dân tộc".

     TĨNH LẶNG ?

tác giả : Trần Đình Hoành

Chào các bạn,

Khi chúng ta đã đến mức khá nhạy cảm với chính mình, ta sẽ thấy ta mất tĩnh lặng nhiều hơn ta tưởng, dù chỉ là những xung động rất nhẹ nhàng.

– Viết một lá thư cho bạn về một vấn đề khó khăn giữa ta và bạn, gởi đi rồi, và ta vẫn mãi nghĩ về lá thư, tự hỏi không biết bạn mình sẽ nghĩ thế nào, phản ứng thế nào, câu này viết như thế này có thể bị hiểu lầm không, câu này viết thế này có chạm tự ái không… Nói chung là thư đã gởi đi, nhưng ta cứ băn khoăn về nó.

– Gặp ai đó có vẻ vui quá, và ta nói hơi nhiều, khi về thấy ân hận là mình nói nhiều hơn là mình nên.

– Mới thành một công việc gì đó rất hay, nổi hứng lên khoe khoang với bạn mình về tài tiên tri chuyện chưa đến của mình.
…

Các bạn, các ví dụ trên cho thấy, đôi khi vì lý do gì đó – mừng, lo, vui, giận – ta băn khoăn, nói nhiều, khoe khoang hơn là ta muốn, đó là mất tĩnh lặng trong tâm.

Và khi xung động đã xảy ra rồi, chẳng còn làm gì được, thì ta lại cứ băn khoăn suy nghĩ về nó mãi, thay vì quên phứt đi cho được việc. Đó là một mất tĩnh lặng trong tâm nữa.

Thực sự là ta càng tĩnh lặng ta càng dễ nhận ra các xung động nhỏ xíu của mình, cũng như trời đang bão thì chẳng ai biết điều gì đang xảy ra với mặt hồ bão tố, nhưng nếu trời yên và mặt hồ lặng yên, thì chỉ cần một viên sỏi nhỏ rớt vào là ta thấy ngay mặt hồ gợn sóng. (Xem thêm Càng tu càng tội)

Thế thì chúng ta có lúc nào nhìn vào tâm mình mà hoàn toàn không thấy một chút xung động và chấp trước nào, và thấy tâm mình hoàn toàn thanh tịnh tinh khiết không nhỉ ?

Có thể là trong một phút giây nào đó tâm ta được như thế và ta thấy như thế. Nhưng vĩnh viễn? Luôn luôn thấy tâm mình thanh tịnh?

Câu hỏi này có thể các vị đã trở thành Phật mới trả lời chính xác được.

Còn chưa thành Phật thì thấy được những xung động cực nhỏ của mình có nghĩa là mình đang tiến bộ trên đường tu tập. Vậy là tốt rồi.

Chúc các bạn luôn nhạy cảm với chính mình.

Mến,

Hoành

http://dotchuoinon.com/2016/03/28/tinh-lang-3/

Năm chức năng của các phương tiện truyền thông đại chúng

Năm chức năng của các phương tiện truyền thông đại chúng 

Theo quan điểm của Charles Wright, người ta có thể liệt kê ra năm chức năng của các phương tiện truyền thông đại chúng như sau: 

a. Chức năng đầu tiên và dễ thấy nhất là báo động cho mọi người dân biết một mối hiểm nguy nào đó để tìm cách đối phó.

b. Chức năng thứ hai là đáp ứng nhu cầu thực tế hàng ngày của người dân trong xã hội.

c. Chức năng thứ ba là củng cố uy tín cho những người luôn nắm giữ tin tức, thời sự  (ai càng nắm nhiều tin tức thì càng được kính trọng).

d. Chức năng thứ tư là nâng cao một hình ảnh xã hội nào đó, hay hợp thức hóa (legitimation) một vị trí xã hội nào đó.

e. Chức năng thứ năm là củng cố sự kiểm soát của xã hội.

Truyền hình là nguyên nhân chính làm gia tăng bạo lực???

Dưới đây là ba quan điểm về mối quan hệ giữa truyền hình và bạo lực mà chúng ta nên biết:
a. Quan điểm thứ nhất cho rằng TTĐC có tác dụng giải tỏa những ức chế nơi người dân: trong cuộc sống hàng ngày, con người thỉnh thoảng vẫn rơi vào tâm trạng ấm ức, bị ức chế, dễ dẫn tới những hành vi khiêu khích hoặc bạo động. Tác dụng Catharsis của truyền hình là giúp người ta giải tỏa những ức chế đó bằng cách tham gia quá trình tưởng tượng vào những cảnh bạo lực diễn ra trong những cuốn phim được chiếu trên màn ảnh. Tác dụng giải tỏa này có ý nghĩa quan trọng hơn đối với các tầng lớp xã hội bên dưới, so với những tầng lớp trung lưu và thượng lưu, bởi vì những tầng lớp trên có nhiều điều kiện và phương tiện khác để giải tỏa những ức chế và cảm xúc bị dồn nén của mình.
b. Quan điểm thứ 2 cho rằng TTĐC chính là nguồn gốc chính gây nên những hành vi bạo lực, có nguy cơ làm gia tăng các hành vi bạo lực nơi người dân: càng xem nhiều cảnh bạo lực trên truyền hình, người ta càng gia tăng mức độ ức chế, và điều này sẽ dẫn đến chỗ càng dễ dàng ứng xử với người khác trong cuộc sống theo chiều hướng bạo lực. Một khi những cảnh bạo lực đã được “bình thường hóa” trên truyền hình (vì xuất hiện thường xuyên trên màn ảnh), và hơn nữa có khi còn được “hợp pháp hóa” ( chăng hạn trong những tình huống tự vệ chính đáng), thì khán giả, nhất là khán thính giả nhỏ tuổi, dễ dàng bắt chước làm theo. Vì thế, những người theo quan điểm này thường kêu gọi các nhà làm truyền hình cần hết sức thận trọng và cân nhắc khi trình chiếu những cảnh bạo lực trên màn ảnh, và họ cho rằng nếu đưa ra những nhân vật ít bạo động hơn thì góp phần làm giảm bớt xu hướng ứng xử bạo lực nơi người xem.
c. Quan điểm thứ 3 thì cho rằng TTĐC có chức năng củng cố thêm những mô hình bạo lực đã có sẵn trước đó nơi công chúng: những người theo quan điểm này lập luận rằng việc tiếp nhận và “tiêu hóa” những thông điệp xuất hiện trên truyền hình còn phụ thuộc vào các tiêu chuẩn và các giá trị đạo đức sẵn có nơi người xem, phụ thuộc vào vị trí và vai trò xã hội cũng vào những đặc điểm tâm lý và xã hội của người xem. Nếu một người có cuộc sống lành mạnh, có những quan hệ hòa hợp với những người xung quanh, thì những cảnh bạo động trên truyền hình khó làm thay đổi được kiểu ứng xử bình thường của anh ta trong cuộc sống. Nhưng ngược lại, với những người đã có những bất ổn trong hoàn cảnh sống và những trục trặc trong các mối quan hệ với người khác, thì bạo lực trên truyền hình rất có thể tác động thêm vào lối ứng xử khiêu khích hoặc hiếu chiến của anh ta. Vì thế, các nhà nghiên cứu theo quan điểm này cho rằng không phải cứ xóa bỏ những cảnh bạo lực trên truyền hình thì tự khắc sẽ xóa bỏ được các hiện tượng bạo lực trong xã hội.

Sapô - chiếc mũ không che khuất bài báo

Chức năng của sapô
- Hoàn thiện tít, bằng cách nói rõ chủ đề bài báo và góc độ mà bạn lựa chọn xử lý. Giúp độc giả hình dung bài báo sẽ nói gì.
- Tóm tắt thông tin, bằng cách đưa ra thông tin chủ yếu nếu cần phải dừng lại ở đó.
- Giải thích bài báo, bằng cách chỉ ra tại sao tác giả chọn viết về sự kiện hay hiện tượng này. Ở đây cần vận dụng luật xa gần để giúp độc giả hiểu rằng bái báo có thể liên quan đến họ và họ sẽ được lợi khi đọc nó.
- Nêu rõ hoàn cảnh, đặc biệt với thể loại phỏng vấn, điều tra dài kỳ, bài viết về sự việc thời sự đã qua. Đối với một bài viết nhiều kỳ, sapô gợi lại những kỳ trước. Với phỏng vấn, nó giới thiệu vắn tắt người được phỏng vấn và gợi vấn đề mà người đó đề cập đến.
- Thông báo bố cục: đây là một cách phát triển thông điệp cốt lõi của bài báo mà tỏng tít đã nhắc đến. Rất cần thiết với những độc giả đọc nhanh, bởi cách này rõ ràng.
- Mời đọc: việc lựa chọn từ ngữ và cấu trúc câu rất quan trọng trong sapô. Nếu khô khan quá thì sẽ khiến độc giả nản lòng.
- Sapô là một yếu tố đập vào mắt độc giả, nằm giữa tít và bài báo, quan trọng trong việc trình bày trang. Dùng co chữ khác và to hơn chữ trong bài báo, để cân bằng phần chữ, phần trắng và phần minh họa một trang báo.
Hai loại sapô

Sapô có tính thông tin hay khơi gợi hoặc chứa đựng ít nhiều cả hai yếu tố, giống như tít.
Sapô có tính thông tin trả lời một cách đầy đủ nhất có thể được cho các câu hỏi tham khảo, nhắc lại góc độ của bài báo bằng cách làm rõ nó. Đó là sapô - vua đối với các nhật báo, báo ra định kỳ, báo của các cơ quan thể chế hoặc doanh nghiệp. Đây là loại sapô giản dị, trung lập, nghiêm túc.
Với sapô có tính khơi gợi, các sự việc đôi khi được coi là đã được biết đến. Sapô ở đây đưa ra ý tưởng chung của bài báo, góc độ và giọng điệu của bài báo. Thích hợp với phóng sự, chân dung, một số thể loại phỏng vấn và bài tổng hợp viết cho các tạp chí.
Lúc nào cần viết sapô, độ dài như thế nào?Nhất thiết phải viết sapô khi bài báo đủ dài (hai trang, thậm chí ngắn hơn). Độ dài của sapô phụ thuộc độ dài của bài báo. Một số phóng viên có thói quen viết sapô trước khi viết bài, điều này giúp họ xác định rõ góc độ xử lý hoặc đặt mình trong cùng một "tông" với bài viết. Một số khác viết sapô sau, nhất là khi phụ thuộc vào vị trí của bài trên makét. Đôi khi sapô do một biên tập viên khác viết. Cẩn thận với những sapô giả (không được viết) mà thật ra là phần đầu của một bài báo được trình bày đồ họa khác đi.