Học thêm, dạy thêm

tác giả: Nguyễn Triệu Căn

Học thêm, dạy thêm: đó là công việc bình thường vẫn xảy ra từ xưa đến nay. Một con người muốn tồn tại trong xã hội thì suốt đời phải không ngừng học thêm. Học ở đâu?  học ở thầy, học ở cha mẹ, ở bạn bè, ở sách vở, ở kinh nghiệm sống của mình.

Vì có người muốn học thêm, nên có người đi dạy thêm. Đó là quy luật tự nhiên. Ai cấm nổi việc này.

Lợi ích của học thêm lớn lắm. Ông Nguyễn Kham (1845 – 1885) đỗ cử nhân năm Canh Ngọ (1870), đỗ tiến sĩ năm Tân Mùi (1871) thế mà ông Nguyễn Tư Giản[1] cha của Nguyễn Kham lại có sớ dâng lên Vua Tự Đức “Năm Canh Ngọ niên hiệu Tự Đức năm thứ 23 con thần là Kham một kẻ có trình độ sơ học mà lạm dự Hiền Thư (đỗ cử nhân) đến niên hiệu Tự Đức thứ 24 thì may mắn là trúng thi hội và danh nêu ở giáp bảng ( tiến sĩ ). Sau đó theo lệ thì được bổ nhiệm chức Hàn Lâm Viện Biên Tu và làm việc tại Bộ…”

“^…Thần mong bề trên rủ ơn cho Kham về quê nhà hoặc cho Kham được ở chỗ làm việc của thần để đọc sách, để cho sức học của Kham lớn lên cùng với tuổi đời. Khí độ của Kham được rèn giũa nên người thì tương lai có ra tòng chinh dù chưa dám mong y thể hiện tài năng, nhưng cũng có thể không mắc phải lỗi lầm lớn…”.

Đỗ đến tiến sĩ mà cụ Giản vẫn muốn rèn luyện thêm cho con về tri thức và đạo đức. Người ngày nay bảo cụ là gàn dở.

Riêng tôi cũng được hưởng lợi ích của học thêm. Năm 1945 vì nhà ở xa trường quá nên phải nghỉ học, tiếp đó lại đi tản cư, nên việc học dở dang.

May thay  năm 1950 nhờ thầy Nguyễn Hữu Kim giúp đỡ nên lại được cắp sách tới trường. Thầy cho vào học ngay lớp 4, lớp cuối cấp của bậc tiểu học. Nghe thầy giảng toán mà tai tôi ù lên… Hoang mang, hoảng sợ tôi gục mặt xuống bàn khóc nức nở. Cuối buổi học thầy giữ tôi lại hỏi han. Thầy bảo chiều chiều đến nhà thầy để thầy dạy thêm. Một tuần lễ liền chiều học thầy, tối về hỏi bác những điều mà tôi chưa hiểu rõ. Nhờ vậy mà ba tháng sau tôi hoàn thành chương trình tiểu học và vượt qua kỳ thi tốt nghiệp. May quá hồi ấy chưa có sách toán nâng cao của tiểu học. Giá như phải học về dãy số, bài toán vô định , về đếm hình thì chắc chắn tôi gục hẳn.

Ngày nay thấy lũ cháu được đi học thêm mà thèm. Bố mẹ các cháu đưa các cháu đi, đón các cháu về. Cháu chọn học thêm các thầy cô giáo có tiếng của thành phố.

Tôi có một bà bạn, dạy tiểu học, nay đã về hưu. Nghỉ hưu hàng chục năm nay rồi mà chưa một ngày được nghỉ dạy. Các cháu ở khắp nơi, tới học thêm . Chắc chắn các cháu này học thêm không phải là vì điểm, vì bà giáo (gọi là cụ giáo thì đúng hơn) làm gì còn quyền cho điểm.

Việc học thêm và dạy thêm nó hay thế, vậy tại sao dư luận cứ ồn ào?

Có lẽ mục đích dạy thêm, học thêm đã thay đổi. Trò phải đến học cô vì bố mẹ các cháu sợ cô trù úm con mình. Học thêm để có điểm tốt, để được lên lớp. Cô, thầy giáo dạy thêm vì lương nhà nước  không đủ chỉ tiêu cho gia đình. Theo bài báo “ kết quả cuộc khảo sát về các vấn đề kinh tế trong giáo dục phổ thông cuối năm 2007 của tác giả Trần Hữu Quang thì lương chỉ đủ sống trong 20 ngày.

Dạy thêm để có thêm tiền bù vào 10 ngày thiếu ăn cũng đúng thôi! Nó còn có ích hơn đi làm các công việc khác. Tôi còn nhớ những năm 1965 – 1980 đời sống của thầy cô giáo nhếch nhác lắm. Có một cô giáo ngoài giờ lên lớp phải chạy ra chợ buôn bán. Nghe nói cũng kiếm ra tiền. Bữa ăn của gia đình có thêm bát cơm trắng, đĩa cá , đĩa tôm, đĩa thịt. Thế nhưng nhục lắm. Kỳ họp nào cũng bị lôi ra  phê bình: đồ con buôn; làm mất danh dự của nhà giáo. Không chịu nổi sự phê bình của tập thể cô giáo đó bỏ nghề…..cô giận ngành giáo dục đến nỗi lẩn tránh bạn bè, không thèm quay lại trường.

Ngày ấy không ai nghĩ đến dạy thêm để kiếm tiền. Mà có ai nghĩ đến cũng không làm được. Lúc đó nghèo lắm ai có tiền để đi học thêm?

Ngày nay, khác rồi. Thế nhưng mục đích học thêm dạy thêm không thể thay đổi. Học trò yếu đi học thêm để củng cố kiến thức. Học trò giỏi học thêm để nâng cao kiến thức…Người dạy tùy theo trình độ người học mà dạy. Đừng dạy cho trò kém những kiến thức vượt quá chương trình. Đừng dạy trò giỏi những điều tầm thường để chúng dễ chán.

Còn tiền dạy thêm?Nên nghĩ đến nó, nhưng đừng quá chú ý đến nó.  Nghe người ta nói thầy cô giáo dạy tiểu học thu nhập cao hơn giáo sư dạy đại học! Rồi lại có tin đồn có những cô giáo dạy cấp tiểu học đề ra mức phấn đấu mỗi tháng dạy thêm phải đạt 30 triệu. Nghe khó tin, nhưng có lẽ đúng. Tháng 7 vừa qua (dịp nghỉ hè) tôi phải mang 730.000đ đóng học cho cháu nội tôi. Cho là lớp cháu chỉ có 35 học sinh (thực tế phải là 50 học sinh/ lớp) thì thu nhập các tháng hè của cô giáo này đạt 25 triệu/tháng. Có lẽ đấy là thu nhập của tháng hè.

Tôi nói nhiều tới lớp tiểu học. Vì nó có tác dụng rất lớn đến việc hình thành nhân cách con người. Khi trưởng thành, nhắc tới chuyện đi học ai có thể quên được các thầy dậy mình lúc bé? Hãy ghi dấu ấn đậm vào ký ức tuổi thơ của các cháu.         Đừng bao giờ để lại dấu ấn không đẹp để sau này lớn lên các cháu có ý nghĩ không tốt về thầy cô giáo nói riêng và con người nói chung.

Nguyễn Triệu Căn

[1] “Hoàng Giáp Nguyễn Tư Giản: Cuộc đời và thơ văn” Trung tâm văn hóa Đông Tây (2001) trang 236 – 237

Nguồn: học thế nào